ADEC’ in Görev Tanımı, Dayanağı ve Kapsamı Nedir…?

Afet ve Acil Durum Eczacılığı;

Afet ve acil durumlar için gerekli olan ilaç ve medikal malzeme kılavuzlarını hazırlayan, bu ilaçların ve medikal malzemelerin belirlenmiş sayılarını stokta hazır bulunduran, afet veya acil durumun ortaya çıktığı sıfırıncı saniyesinden itibaren ilaçların ve tıbbi malzemelerin triyaj alanlarına ulaşmasını sağlayan, depolayan, paketleyen, etiketleyen, dağıtımını yapan, ihtiyaç olduğunda sıcak alanda yaralıların triyajını yapan,  hastaların öncelik sırasına göre, hastaneye sevkini koordine eden, gerektiğinde Temel Yaşam Desteği ve yara bakımı uygulayan, eczacılık fakültesi mezunu olup, bu alan için belirlenmiş eğitimleri alarak uzmanlaşan, Afet ve Acil Durum Eczacısı’ nın yaptığı faaliyetlerdir.

6197 sayılı eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanunun ilk paragrafında eczacılık; hastalıkların teşhis ve tedavisi ile hastalıklardan korunmada kullanılan tabii ve sentetik kaynaklı ilaç hammaddelerinden değişik farmasötik tipte ilaçların hazırlanması ve hastaya sunulması; ilacın analizlerinin yapılması, farmakolojik etkisinin devamlılığı, emniyeti, etkinliği ve maliyeti bakımından gözetimi; ilaçla ilgili standardizasyon ve kalite güvenliğinin sağlanması ve ilaç kullanımına bağlı sorunlar hakkında hastaların bilgilendirilmesi ve çıkan sorunların bildiriminin yapılmasına ilişkin faaliyetleri yürüten sağlık hizmetidir şeklinde tanımlanmıştır. Yine aynı kanunda eczaneler Birinci Basamak Sağlık Hizmeti olarak yer aldığından, halk sağlığını korumak ve geliştirmek eczacı ve eczanelerin sorumluluğudur.

12.04.2014 tarihli ve 28970 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlandığı üzere, Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 7. Maddesinde yer alan Eczacının Sorumlulukları başlığının, “f” bendinde Olağanüstü hâl veya kriz dönemlerinde her türlü ilaç tedarik süreçlerinde etkin rol alır ve kamu kurum ve kuruluşlarına yardımcı olur ifadesi yer almaktadır.

ADEC Eczacısı Nasıl Olunur…?

Afet ve Acil Durum Eczacılığı (ADEC) projesinde tanımlanan ADEC, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler hakkında kanunun, 12.04.2014 yılında yayınlanan 28970 sayılı yönetmeliğinin 7. Maddesinin “f” bendinde geçen “olağan üstü hal ve kriz dönemlerinde, her türlü ilaç tedarik süreçlerinde etkin rol alır ve kamu kurum, kuruluşlarına yardımcı olur” ifadesinin içinde yer almaktadır. ADEC Eczacılığı tanımı içinde yer alan özellikleri bulunduracak eczacının, multidisipliner bir süreçte eğitilmesi gerekir. Bir eczacıyı bu alan için uygun kılan en önemli faktör, eczacılık fakültesi müfredatında alınan eğitimin çeşitliliği ve uygunluğudur. Örneğin toksikoloji, mikrobiyoloji, galenik, farmakognozi, farmasötik kimya, farmasötik bakım, ilkyardım, istatistik derslerini alarak mezun olan bir eczacıya, acil tıbbi müdahale, arama kurtarma, haberleşme, harita bilgisi, depolama ve arşivleme, liderlik ve yönetim, psikososyal destek eğitimlerinin de verilmesi ile bu alan için hazır hale gelir.

ADEC Eczacısının Özellikleri Nelerdir?

• Acil durumlara hazırlık konusunda bölgesel ve kurumsal planlar hakkında iyi bilgilenmiş olmalı,
• Olay yeri yönetimi konusunda bilgilenmiş olmalı,
• Harita ve yön bulma bilgisi olmalı,
• Temel Afet Bilinci konusunda uzmanlaşmış olmalı,
• İlkyardım eğitimi almış olmalı,
• Triyaj yapabilir seviyede olmalı,
• Acil tıbbi müdahale konusunda beceri kazanmalı,
• Aşılama konusunda eğitim almış olmalı,
• Bulaşıcı hastalıkların tespitinde kullanılan PCR, antikor vb. testlerin eğitimini almış ve bu eğitimleri güncellenmiş olmalı,
• Acil durumlarla ilgili koruyucu sağlık hizmetlerinde görev alabilmeli, konuyla ilgili eğitimler verebiliyor olmalı (Örneğin ortaya çıkan COVID- 19 salgınında kurumların ve halkın bilinçlendirilmesi),
• Yara bakımı konusunda, bilgi ve beceri kazanmış olmalı,
• Afetler sırasında, hastaların ilaç tedavilerini ve sağlık hizmetlerini yönetebilir olmalı,
• Afetzedelere konulacak teşhis ve yapılacak tedavi kılavuzlarına hâkim olmalı,
• Afetlerde kullanılacak Temel İlaç Listelerine uygun stok yapabilmeli,
• İlaçların ve tıbbi malzemelerin paketlenmesi, etiketlenmesi, depolanması, saklanması ve dağıtım işlemlerini yapabilmeli,
• Acil durumlarda uygun ilaçlar konusunda kanıta dayalı bilgi paylaşımı yapabilmeli (Örneğin enkazda kalmış birine crush sendromunun önüne geçecek uygun serumun uygulanması),
• KBRN (CBRN) olaylarındaki triyaj konusunda bilgilenmiş olmalı, aynı zamanda ılık ve soğuk alanda çalışma becerilerini kazanmış olmalıdır.

Misyonumuz Nedir…?

Ülkemizde meydana gelecek olan doğal, teknolojik, insan eli ile ya da hibrit olarak ortaya çıkacak her türlü afette, başta AFAD Başkanlık ve Türk Eczacıları Birliği (TEB) olmak üzere, ilgili tüm kurumlarla iş birliği halinde, ilaç ve medikal ihtiyacın planlanması, lojistiği, sunulması ile ilgili çalışmaları yapmakla ilgili gönüllü eczacılar ve gönüllüler yetiştirmek ana görevimizdir.

Vizyonumuz Nedir…?

Derneğimizi, ana misyonumuz olan afetlerde ilaç tedarikinin tüm aşamalarını kanıta dayalı çözümlerle daha da geliştirerek, eczacılardan oluşacak “Afet ve Acil Durum Eczacılığı (ADEC) Arama Kurtarma” ekiplerini oluşturmak sureti ile, bu ekipleri KBRN başta olmak üzere, tüm afetlerde tespit, kurtarma, triyaj, ilkyardım, eğitim verme ve rehabilite edici konularında hazır hale getirecek çalışmalarla, ülkemizde ve tüm dünyada bu alanlarda faaliyet gösterebilecek bir seviyeye getirmeyi hedeflemekteyiz.